Bir Önceki Sayfa

Bu sözlükler dışında da genel ya da özel spor sözlükleri yayımlanmıştır. Yine de bunların sayısı oldukça sınırlıdır:



Daha önemlisi ise spor terimleri, terim üretme, spor terimlerinin kullanımı, hatta bu terim sözlükleri ile ilgili kapsamlı, derin tartışmalar yapılmamıştır. Spor terimlerinin yabancı karşılıklarının kullanımı ile ilgili ilk çıkış Faruk Timurtaş tarafından 1961 yılında yapılır. Aralarında sporun da bulunduğu belli alanlarda "Türkçe karşılıkları olduğu ya da Türkçe karşılılıklar bulunabileceği halde" yabancı sözcük kullanımı oldukça yaygındır ve Timurtaş'a göre bunun en temel gerekçesi "züppelik"tir. Milliyet gazetesinin iki günlük baskılarının incelemesi sonucunda belirlediği yabancı sözcükleri sıraladığı birkaç paragraflık değinisinde sözü bağlarken dilde

özleşmecilere, Türkçecilere sallamayı da ihmal etmez Timurtaş: "Halkın bilip kullandığı, Türkçe karşılığı bulunmayan kelimeleri yabancıdır diye atmağa uğraşan aşırı öztürkçecilerin asıl bu meseleyi çözmeğe çalışmaları gerekir kanaatindeyiz." [s. 44]

Timurtaş'ın ardından ikinci çıkış ise yıllar sonra iki yazı ile Hamza Zülfikar'dan gelir. 80'li yılların sonlarında yayımlanan bu iki yazıdan "Günümüzün Spor Terimlerine Bir Bakış" başlıklı ilkinde spor dilimizde yaygın olarak kullanılan yabancı dillerden ödünçlenmiş sözcüklere örnekler verip bu konuda daha duyarlı olunması gerektiğini söyler. İsa Savaş'ın Spor Sözlüğü üzerine yazılmış bir eleştiri olan ikinci yazıda ise İsa Savaş'ı sözlükçülük, dilcilik ve Türkçecilik bakımlarından tabiri caizse yerden yere vurur ve yazıyı şu alaysamalı bitiriş tümcesi ile sonlandırır:


Konuyla ilgili olduğu için son olarak değinmek istediğim yazı ise Refik Topkan'ın "Spor Terimleri Üzerine" başlıklı yazısıdır. Daha çok "deneysel" bir çalışma olarak niteleyebileceğimiz bu yazıda Topkan bizlere Türkçenin güreş terimleri bakımından ne kadar zengin olduğunu "edebi" değeri yüksek bir yazı ile gösteriyor.

 

TDK Ayaktopu Terimleri Sözlüğü
[Ayaktopu Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1974.]

Ele alacağımız ilk sözlük kapsayıcılığı ile ilgili sorunları bir yana koyacak olursak "terim sözlüğü" karşılığını fazlasıyla hakkeden Ayaktopu Terimleri Sözlüğü. Sözlük, Türk Dil Kurumu'nca yayımlanan alan terimleri sözlüklerinden biri. Yukarıda da sıraladığımız gibi sözkonusu terim sözlükleri arasında atletizm, çifteker, güreş, cimnastik, kılıçoyunu, sepettopu, uçantop, alantopu, masatopu, yumrukoyunu terimleri için hazırlanmış sözlükler de bulunuyor. Sonradan "Galatasaray Denizciler Marşı" adını alan "Şampiyon Galatasaray Şarkısı"nda "eltopu" sözcüğü kullanıldığına göre bu türden sözcükler öyle ya da böyle kullanıma giriyor olmalı.
Bu sözlüklerin her biri de belli bir toplumsal projenin uzantılarıdır. Bir ulusun icat edilişi ile ulusal kültürün inşa edilişi sürecinde işlevsel çalışmalardır. Macit Gökberk'in bir söyleşisinde dile getirdiği üzere belli bir "tepeden inmeci anlayışı"n da sözlüklerin hazırlanmasında, terimlerin uydurulmasında etkili olduğu biliniyor. Kaygılar düşünüldüğünde bu durum pek de şaşırtıcı bir durum değildir.(4) Üstelik kimi bakımlardan komik duruma düşülmesi de böylelikle anlaşılır, açıklanabilir oluyor. İlk örneklerini 30'lu yıllarda gördüğümüz çalışmalar bugün de sürdürülmektedir. Bu

sözlüklerin nasıl bir Türkçecilikle hazırlandığını göstermesi bakımından bir örnek vermek isterim: Ayaktopu Terimleri Sözlüğü'nün girişinde yer alan "Terimler Üzerine" bölümünde kökeni Türkçe olmayan yalnızca 11 (on bir) sözcük kullanılmıştır.

Ayaktopu Terimleri Sözlüğü ise bu sözlükler arasında geç dönem çalışmaları arasında sayılabilir. 1974 yılında yayımlanan sözlük her ne kadar kayıtlara komisyonca hazırlanmış


Bir Sonraki Sayfa
Sayı 7 - İçindekiler - Diğer sayfalara geçiş : 2-4-6-8-10-12-14-16-18-20-22-24-26-28-30-32-34-36-38-40-42-44-46-48-50-52-54-56-58-60-62-64-66-68-70-72-74-76-78-80-82-84-86-88-90-92-94-96-98-100-102-104-106-108-110-112